Hītori me te Ahurea · Kiriata me ngā pukapuka · 7 meneti

Te Tangata i Whati ai te Pēke

He kaitinihanga, he pūnaha huna, he wiki mīharo, me tētahi waiata whare puoro i ora roa ake i a rātou katoa.

Whakautu poto

He maha ngā wā i whati ai i a Charles Wells te pēke i Monte Carlo i te tau 1891, nā tētahi raupapa waimarie me tētahi pūnaha kāore rawa ia i whakamārama. Nā te waiata i tuhia mōna i te tau 1892 i noho ai te “whati i te pēke” hei kīanga. I ngaro anō i a ia tētahi wāhanga o te moni i taua takurua, ā, he maha ngā tau i noho ai ia ki te whare herehere mō ōna mahi tinihanga.

toronga tuatahi
Hōngongoi 1891
i toa
≈ £40,000 i ngā rā e rima
te waiata
Fred Gilbert, 1892
whiu, 1893
e waru tau

Ko wai ia

He pūkaha a Charles Deville Wells (1841–1922), he kaitinihanga auau hoki i kohi moni mai i ngā kaihaumi mō ngā hangarau kāore i te tīari. I te Hōngongoi 1891 ka tae ia ki Monte Carlo me ngā £4,000 o taua momo moni. I roto i ngā rā e rima, he maha ngā wā i whati ai i a ia te pēke, arā, i pau i a ia te pūtea moni o tētahi tēpu, ā, ka wehe ia me te £40,000 pea, ki tāna ake kōrero, arā, he maha ngā miriona pāuna i ēnei rā.

Ka whakatuwhera a Wells i ngā mahere mō tētahi hangarau kāore i te tīari, ā, ka pana mai tētahi kaihaumi i te moni.

Te Rūreti o Monte Carlo

He aha tāna i mahi ai

I kī ia he pūnaha tōna e kore e taka, engari kāore rawa ia i kī he aha. Kāore he tauira mārama i kitea e ngā kaititiro i tāna tākaro, ā, kāore he kōrero pono e whakaingoa ana i tētahi tikanga; he matapae noa te MartingalerautakiMartingaleHe kauneke e whakarua ana i te peti i muri i ia hinga. Tirohia te wāhanga Rautaki mō ōna mahi me ngā mea kāore e mahia e ia.Pānuitia katoatia → e honoa pinepine ana ki tōna ingoa. Kāore he take nui: he ōrite te uara tūmanakopāngarauUara tūmanakoTe hua toharite mō ia peti i te wā roa. −1/37 o te moni peti mō ia peti Ūropi paerewa.Pānuitia katoatia → o ia pūnaha i runga i te mahere petitaputapuMahere petiTe tukutuku peti kua tāia ki te tēpu. Arā anō: tēpu, kākahu tēpu, felt.Pānuitia katoatia →, nō reira ahakoa he aha tāna i mahi ai, he raupapa waimarie roa te hua. He iti te tūponotangapāngarauTūponotangaTe tūpono o tētahi putanga, mai i te 0 ki te 1, mai i te 0% ki te 100% rānei. Tau kotahi: 1/37 = 2.70%.Pānuitia katoatia → o tētahi raupapa waimarie kia rite te roa ki tōna mō tētahi kaitākaro kotahi, engari he nui mō ngā mano e haere ana mā tētahi whare petipeti i roto i te kaupeka kotahi. Ka noho tētahi hei Wells. Ko Wells tonu.

te kōrero a te pūrākaute kōrero a te tātai
te pūnahae kore e taka, he hunakāore e mōhiotia; ka ngaro i ia pūnaha te 2.70% o te tapeke peti
te toapūkengahe raupapa roa; kotahi kaitākaro i ngā mano ka whiwhi pērā
te whati i te pēkete hinga o te whare petipetite pau o te pūtea moni o tētahi tēpu; i whakakīia anō e te whare petipeti
te hokinga maii mutu te mahi a te pūnahai puta mai te uara tūmanako
te akorangaka taea e koe te wīra te hingate hokinga ki te toharite, me tētahi waiata

Te waiata

Ko te waiata a Fred Gilbert, “The Man Who Broke the Bank at Monte Carlo” (1892), i waiatatia e Charles Coborn, i tino rongonui i ngā whare puoro o Rānana, ā, i whiti atu ki Amerika. Ka hīkoi whakahīhī tōna kaikōrero i te huarahi matua me te āhua tū motuhake, ā, mai i taua wā ko te kīanga “broke the bank” (whati i te pēke) te tikanga he toa mīharo. Kāore te waiata e whakahua i te toronga tuarua.

Te toronga tuarua me ōna hua

I hoki mai a Wells i taua ngahuru, ā, i toa anō, kātahi ka ngaro i a ia tētahi wāhanga o te moni i tētahi toronga i te takurua o 1891–92. He nui tāna whakapau moni ki tētahi waka tere papai, te Palais Royale, ki te moni a ngā kaihaumi; kāore rawa i tae ki Monte Carlo. I te mutunga o te tau 1892 ka puritia ia e ngā pirihimana Wīwī ki Le Havre, ā, i te Poutūterangi 1893 ka whakawhiua ia e tētahi kōti o Rānana ki te waru tau mahi taimaha i te whare herehere mō te tinihanga. I tukua ia i te tau 1899, e toru anō ngā tau i whiwhi ai ia i te tau 1906 mō tētahi atu tinihanga, ā, i te tau 1911 pea ka whakahaere ia i tētahi pēke tinihanga i Pārihi i kī taurangi ai i te 1% ia rā, nā reira i mauheretia ai ia ki tētahi whare herehere Wīwī. I mate ia ki Rānana i te tau 1922. Ko te whare petipeti, nāna i utu te £40,000 i te tau 1891, ā, i nui ake tāna i whiwhi ai i te pānuitanga, i tino whai hua nā runga i a ia.

Charles Wells
1841

I whānau ki Hertfordshire.

ngā tau 1880

Ngā mana pātene me ngā kaupapa haumi tinihanga.

Hōngongoi 1891

Monte Carlo: he maha ngā wā i whati ai i a ia te pēke; ka toa ≈ £40,000.

Ngahuru 1891

Ka hoki mai; ka toa anō.

1891–92

Ka ngaro anō tētahi wāhanga. Te waiata, 1892. He waka tere papai kāore rawa i rere ki Monaco.

1893

Ka whakawhiua mō te tinihanga ki Rānana; e waru tau.

1906

He tinihanga anō, e toru anō ngā tau.

1912

Ka mauheretia ki Wīwī mō tētahi tinihanga pēke.

1922

Ka mate ki Rānana.

He aha i hira ai te kōrero

Koinei te tauira mārama rawa o tētahi pūnaha e “whai hua” ana, kātahi ka kore. Kāore te pūnaha i mahi i tētahi mea i ngā wā e rua; i haere mai te waimarie, i haere atu anō, pērā i tā ngā whārangi tītaringapāngarauTītaringaHe inenga o te whānui o te marara o ngā hua huri noa i te uara tūmanako. He teitei mō te tau kotahi, he hakahaka mō ngā peti utu ōrite.Pānuitia katoatia → e kī ana me pērā. Kotahi wiki i hinga ai te whare petipeti, ā, i whiwhi i tētahi pūrākau. Kei ia pūnaha kua hokona mai i taua wā tētahi Wells i roto i ōna kōrero whakamihi, ā, kei ia pūnaha tētahi toronga tuarua kāore te kōrero whakamihi e whakahua.

Ngā pātai

I tinihanga a Wells?

Kāore he taunakitanga i ngā tēpu. Kei wāhi kē ōna tinihanga.

E hia te uara o te £40,000 o te tau 1891 i ēnei rā?

He maha ngā miriona pāuna, ki te nuinga o ngā inenga.

I tino whati te pēke?

He pūtea moni tō ia tēpu; ina pau, ka tatari te tēpu, ā, ka tīkina he moni anō. Kāore rawa i pau te moni a te whare petipeti.

He katakata iti

Kotahi wiki i hinga ai te whare petipeti, ā, i hokona e ia he rautau o te pānuitanga.

Kotahi wiki i hinga ai te whare petipeti, ā, i hokona e ia he rautau o te pānuitanga.

Ngā Puna

  1. Quinn, R. The Man Who Broke the Bank at Monte Carlo. The History Press, 2016.
  2. Old Bailey Proceedings Online. Trial of Charles Wells, March 1893 (t18930306-349). Whiu: e waru tau mahi taimaha i te whare herehere.
  3. Schwartz, D. G. Roll the Bones: The History of Gambling. Gotham, 2006.
  4. Kavanagh, T. M. Dice, Cards, Wheels: A Different History of French Culture. University of Pennsylvania Press, 2005.
i arotakehia 2026-09-28tauira: Ūropi, kore kotahitikanga mahi ↗ngā puna kōrero ↗