Joseph Jagger: Te Rautaki Rūreti i Monte Carlo
He tangata kākahu nō Yorkshire, he wīra i manako ki ētahi tau, me tētahi kōrero i tāia tuatahitia i te rua tekau tau i muri mai.

E kīia ana ko Joseph Hobson Jagger (1830–1892), he kaipakihi kākahu nō te takiwā o Bradford, i toa i te tata ki te £80,000 i Monte Carlo tata ki 1880 mā te whakarite kia tuhia ngā hurihanga o ngā wīra me te peti ki ngā tau i puta auau rawa. Kāore he mauhanga niupepa, whare petipeti rānei o te toa e ora tonu ana. Ka tū te kōrero ki runga i tētahi pukapuka o 1901, i ngā kōrero tuku iho a te whānau, me tētahi kī whakanui kua tuhia te tau 1884.
Te mea e whakaaturia ana e ngā mauhanga
I whānau a Joseph Hobson Jagger i te 2 o Hepetema 1830 ki Shelf, i waenga i Bradford me Halifax. I mārena ia ki a Matilda Townend i te rua tekau ōna tau, ā, tokowhā ā rāua tamariki. I mahi ia i te hokohoko kākahu i tōna oranga katoa: hei kaitiaki whare putunga, hei hoa pakihi i tētahi wheketere e whakarite ana i ngā miro whenu, hei kaiwhakaoti kākahu i Manchester. Ko te tatauranga o 1861 e kī ana he kaihoko miro me ngā taonga ia, ā, ko tana wira o 1881 e kī ana he kaihanga ia. Kāore he tuhinga e kī ana he kaipūkaha ia. Ko taua kupu, me te “kaimīhini”, nō ngā pukapuka mō Monte Carlo.
I Āperira 1860 i hinga tana pakihi i Manchester, ā, i whakaingoatia ia e te London Gazette i waenga i ngā kaitārewa nama kua kore e taea te utu, hei whakawā i Lancaster Castle. E rua ngā tau o tana pōtiki. Ko tōna kaituhi haurongo a Anne Fletcher, he mokopuna tuarima nō tōna tuahine, he kaituhi hītori tuku iho, i kite i ngā pānui, ā, i kite kei te utu tonu te whānau i ngā nama i te tekau mā rima tau i muri mai. Kāore ia i kite i tētahi kaihautanga i 1880, i 1881 rānei, ahakoa kua whakatakotoria tētahi ki reira e ētahi niupepa mai i tērā wā.
Te kōrero i tāia tuatahitia
Ko te kōrero tōmua rawa ko te Monte Carlo Anecdotes and Systems of Play a Victor Bethell (1901). Ka kīia ia e Bethell ko “Jaggers”, he tangata nō Yorkshire, he kaimīhini tana mahi, ā, kāore e hoatu he ingoa tuatahi, he tau rānei. I tāna kōrero, i utua e Jaggers ngā karaka e ono, i noho rātou ki ngā tēpu rerekē ki te tuhi i ia tau i te roanga o te rā, ā, i muri i te marama kotahi kua kitea he wāhi ngoikore i ia wīra. I toa ia me ana tāngata i te £120,000. I tīmata te whare petipeti ki te neke i ngā wīra mai i tētahi tēpu ki tētahi ia pō, ā, i mōhio a Jaggers ki a rātou mā ngā tohu iti, he raku, he kōiraira rānei i te peita. I ngaro i a ia te £40,000 o ngā moni toa, ā, i wehe me te tata ki te £80,000, ā, i te 25 parāne mō te pāuna o taua wā, e rua miriona parāne. Ko te rā anake a Bethell, i puta ēnei mea katoa “neke atu i te rua tekau tau ki muri”.
I te tuhi a Bethell i te rua tekau tau i muri i te takahanga, ā, kāore ia e whakaingoa i tētahi kaititiro. I rapu a Fletcher i ngā niupepa ā-rohe, ā-motu, ā-tāwāhi hoki, ā, kāore i kitea he pūrongo mō te toa, ā, i te tuhinga a tōna matua ki te whare petipeti, i kīia kua whakangaromia ā rātou pepa mō taua wā.
Te tupu o te kōrero
I tāpiri ia kaituhi o muri mai i tētahi mea, ā, ko ngā tāpiritanga ngā mea e mōhiotia ana e te nuinga.
Te wā i reira ia
Ka whakatau a Fletcher i te toronga tuatahi ki 1880, ki 1881 rānei, mai i ngā taunakitanga e whā. Kāore a Jagger i tōna ake whare i te tatauranga o Āperira 1881, ā, ko tana wahine te upoko i tuhia. Ko tētahi pukapuka whenua o Ākuhata 1881 e whakaingoa ana i a ia i 6 Greaves Street, Bradford, he whare i hokona e ia i taua tau, ā, i Oketopa i hanga e ia te wira a tētahi tangata whai rawa. Ko te tuawhā te taonga kotahi e ora tonu ana, he kī whakamaumahara i roto i tētahi pouaka whakanui, e puritia ana e te whānau. Ko ōna kupu whakairo, nā ōna “hoa me ōna kaiwhakamihi”, e kōrero ana mō tōna angitu i te rūreti ki te pēke i Monte Carlo “i roto i te wā e whā tau”, ā, ko te rā he 1 Mei 1884.
Ka pānuitia tēnei e Fletcher he maha ngā nohonga i waenga i te takiwā o 1880 me 1884, ehara i te wiki kotahi. Kāore i tuhia ki hea te roa o tana mātakitaki, me te roa o tana tākaro.
Ko wai i haere tahi me ia
Kāore he tautoko mō ngā karaka e ono a Bethell, ā, e kī ana a Fletcher e whā, e rima rānei anake ngā tēpu rūreti i te rūma i taua wā. Ko tētahi kōrero tuku iho a te whānau, i tuhia e tētahi hoa i kite i ngā reta kua whakangaromia, i haere tahi tana tama mātāmua a Alfred. Ka tāpiri a Fletcher i tētahi irāmutu, a Oates Jagger, he kaitaraiwa tereina, i runga i ōna rawa kāore i whakamāramatia i muri mai; ko tāna whakatau tērā. Ko tētahi atu peka o te whānau i kī i ngā wā katoa i haere ia me tana kaiwhakahaere mahi. I nama te moni mō te haerenga i ngā whanaunga, ā, ko tētahi o rātou, he kaihana, e whakaingoatia ana kua whakahokia.

Te mahi a te whare petipeti
I konei anō ko Bethell te mātāpuna tuatahi. E kī ana ia i tīmata te whare petipeti mā te whakawhitiwhiti i ngā wīra mai i tētahi tēpu ki tētahi ia pō, ā, i te rahunga o tērā, i tukuna tētahi tangata ki te kamupene o Pārihi nāna i hanga. I hangaia e te kamupene he huinga wīra hou me ngā pakitara ka taea te neke, kia taea ai e tētahi kōhaotaputapuKōhaoTētahi o ngā wehenga e 37 kua tauia i te rōta. Arā anō: slot, cup.Pānuitia katoatia → e tū ana ki te ritenga atu o te korewīraKoreTe kōhao kākāriki kotahi kāore e kapia e tētahi peti utu ōrite, tatini, tīwae rānei; te pūtake o te painga o te whare. Arā anō: kore kotahi, 0.Pānuitia katoatia → i tētahi rā, te tū ki tētahi atu wāhi i te rā e whai ake ana. E kī ana a Polovtsoff, i noho hei heamana o te International Sporting Club i Monte Carlo i ngā tau 1930, te kōrero ōrite: he wīra hou me ngā wāhanga ka taea te whakawhiti, i kōrapurapuhia ia rā. I whakakapia ngā wīra tawhito, kāore i whakatikaina.
Kua tino whakaūngia te tirotiro i ia wīra i ia ata ki te ine taumata. I mātakitakina e Adolphe Smith tata ki 1912, ā, ka whakaahuatia e Polovtsoff i 1937. Kāore tētahi e kī ana i tīmata me Jagger, ā, kāore he tuhinga a te whare petipeti e hono ana i tētahi o ēnei mahi ki a ia.

Te nui me tae te tītaha
Ko te rautaki rūreti a Joseph Jagger, e ai ki te kōrero, ko te peti ki ngā tau e manakohia ana e tētahi wīra, ā, ka whai hua anake ina hipa i tētahi paepae. Ka utu te tau kotahipetiTau kotahiHe tau kotahi, ko te utunga 35:1.Pānuitia katoatia → i te 35 ki te 1, nō reira me toa tētahi tau i te auau ake i te kotahi i ngā hurihanga 36 i mua i te whiwhinga o tētahi mea i te peti ki a ia. I tētahi wīra kore kotahi tōkeke, ka toa kotahi i ngā hurihanga 37.
Mēnā i tuhia e ngā karaka tētahi wīra mō te marama kotahi i te 500 hurihanga ia rā: 15,000 hurihanga. Ka puta tētahi tau tōkeke tata ki te 405 wā, nui ake, iti iho rānei i te 20. Ko tētahi tau i puta 465 wā, e toru o aua “nui ake, iti iho rānei” ki mua, ā, tata kore rawa e puta mā te waimarie anake. Ka toa taua tau tata ki te kotahi i ngā hurihanga 32, ā, ko te peti ki a ia ka whiwhi i te 11.6%: 36 maramaramoniMaramaraHe tohu e tohu ana i tētahi moni pūmau, ka whakatakotoria ki te mahere peti hei peti. Arā anō: check.Pānuitia katoatia → ka hoki mai mō ia 32.3 i petihia. Ko te marama kotahi o te tatau manawanui, he nui hei kite i tētahi hapa o taua rahi, he iti rawa hei kite i tētahi hapa iti ake. Ko te 500 hurihanga ia rā he whakapae mō te tātai; kāore he tangata i tuhi i te tere o aua tēpu.
I muri mai
Kāore a Jagger i hoko i tētahi whare nui. I 1881 i hokona e ia te 6 Greaves Street i Little Horton, Bradford, ā, i ngā tau tekau pea e whai ake ana, e ai ki te tatau a Fletcher, e toru tekau mā rua ngā whare rārangi, neke atu rānei, e tata ana, i rīhitia, i nohoia rānei e ngā whanaunga. E whakapono ana ia i hoatu e ia tata ki te kotahi hautoru o te moni ki ngā tāne tokorua i haere tahi me ia. Kāore he tohu i whakapuaki ia i te toa ki te iwi whānui. I mate ia i 25 Greaves Street i te 25 o Āperira 1892, 61 ōna tau; ko te tiwhikete mate e kī ana he mate huka. Kua nehua ia ki Bethel Chapel i Shelf, e tata ana ki tōna wāhi whānautanga. Ko te uara kupenga o ōna rawa he £1,710.
Te waiata
I waiatatia tuatahitia te “The Man Who Broke the Bank at Monte Carlo” i 1892, te tau i mate ai a Jagger, ā, i whakapono tōna whānau mō te wā roa mōna te waiata. Ehara. Nā Fred Gilbert i tuhi i muri i te raupapa a Charles Wells i 1891, i kī ai ngā niupepa (tirohia te The Man Who Broke the Bank). I pērā anō te kōrero a Charles Kingston i 1925: i riro te honore i te tangata tinihanga i haere mai i muri i te tangata nō Yorkshire.
Ngā pātai
Tērā pea i toa ia i tētahi moni nui: ko te kī a te whānau o 1884, ko tana hoko ohorere i ngā whare me te kōrero a Bethell, e tohu katoa ana ki tērā. E kore e taea te whakaū ngā moni, ngā karaka e ono me ngā tau e iwa.
Ko tā Fletcher kōrero anake, kua whakaarohia e ngā kaiwhakapapa he hononga tawhiti. Kāore he whakapapa kua whakaputaina.
Ko ōna rawa he £1,710 kupenga. I taua wā, e ai ki tā Fletcher, kua riro te moni ki ngā whare me ngā koha ki tōna whānau.
He katakata iti

I waiho e te toa he kī me tētahi rārangi whare. I muri mai ngā taipitopito.
Ngā Puna
- Fletcher, A. From the Mill to Monte Carlo.
- Fletcher, A. “The true story of the man who broke the Monte Carlo bank: Joseph Hobson Jagger.”
- Bethell, V. Monte Carlo Anecdotes and Systems of Play.
- Kingston, C. The Romance of Monte Carlo.
- Polovtsoff, P. Monte Carlo Casino.
- Smith, A. Monaco and Monte Carlo.
- Quinn, R. The Man Who Broke the Bank at Monte Carlo.