Blaise Pascal: Te Kōrero Tuku Iho mō te Wīra Rūreti
Te tohunga pāngarau e kīia ana nāna te wīra, i a ia e whai ana kia hanga i tētahi atu mea.

I whakamātau a Pascal (1623–1662) i ngā taputapu nekehanga mutungakore i ngā tau 1650. Ko te wīra hurihuri e tata kore ai te waku e kīia ana nāna, tērā pea he tīpuna nō te rōta rūreti; he kōrero tuku iho te whakapae, ehara i te mea kua tuhia ki ngā mātāpuna.
Te tohunga pāngarau
I hangaia e Blaise Pascal he mihini tātai i a ia e tekau mā iwa ōna tau, i whakamatuatia e ia ētahi hua o te āhuahanga kaupapa i a ia e taiohi ana, i mahi i ngā mahi tūāpapa mō te pēhanga me te kore-hau, ā, i 1654, i ana reta ki a Pierre de Fermat, i whakaotia e ia te “rapanga o ngā piro”: me pēhea te wehe tōkeke i ngā moni peti o tētahi kēmu tūpono kua haukotia. Ko tā rāua whakautu, kia wehea kia rite ki te tūponotangapāngarauTūponotangaTe tūpono o tētahi putanga, mai i te 0 ki te 1, mai i te 0% ki te 100% rānei. Tau kotahi: 1/37 = 2.70%.Pānuitia katoatia → ka toa ia kaitākaro mehemea i haere tonu te kēmu, ko te pūtaketanga tērā o te uara tūmanakopāngarauUara tūmanakoTe hua toharite mō ia peti i te wā roa. −1/37 o te moni peti mō ia peti Ūropi paerewa.Pānuitia katoatia →. Ko ia tātaitanga EV i tēnei pae, nō aua reta te whakapapa.

I whai mihini rūreti a Blaise Pascal?
I waenga i ngā tau 1650 i mahi a Pascal i tētahi mihini nekehanga mutungakore, ā, e kīia ana i hangaia e ia he wīra tino taurite i huri mō te wā roa me te iti o te waku. Ko te kōrero i noho taua wīra hei rōtataputapuRōtaTe wāhanga o te wīra e huri ana, e mau ana i ngā kōhao.Pānuitia katoatia → rūreti, ka whakahuatia anō i ngā hītori maha, engari kāore i tuhia ki tētahi o ngā mātāpuna taketake. Tērā pea i whakamahia te ingoa e ngā kaiwhakahaere o ngā tāone puna wai i te rautau 18 hei whakatairanga. Ehara tēnei i te mea ka whakaaetia e te Taiwhanga i runga i ngā taunakitanga.
Te tūponotanga, i ōna kupu, i ō tātou kupu
Kāore ngā reta o 1654 e whakahua i te rūreti, kāore anō kia puta. Ko tā rātou pātai: e toru ngā piro me whiwhi e ngā kaitākaro tokorua kia riro i a rāua te pūtea; ka mutu rāua i te 2–1; me pēhea te wehe i te pūtea? Ko tā Pascal whakautu, ka whakamahia te mea e kīia nei ināianei ko te tūmanako herenga me tētahi tohenga hokinga ki raro i te rākau o ngā haerenga tonutanga ka taea. I pānuitia e Huygens ngā reta, ā, i 1657 i whakaputaina e ia te pukapuka ako tuatahi mō te tūmanako. Nāna te kupu “expectation” (tūmanako).
Ka whakaotia e Pascal rāua ko Fermat te rapanga o ngā piro: ko te uara tūmanako te utu tōkeke o tētahi tūnga.
Huygens, De Ratiociniis in Ludo Aleae: te tuhinga tā tuatahi mō te tūmanako.
Jakob Bernoulli, Ars Conjectandi: te ture o ngā tau nui.
Ka whakaahuatia te rūreti i Pārihi. Ko ia utunga he 36/n − 1: EV = −1/37 (he −2/38 rānei).
Te whakamātautau chi-square a Pearson, i whakaaturia ki ngā hurihanga rūreti.
Ko ēnei katoa, i tēnei pae, i roto i te pūtirotiro.
Te peti
Ko te tohenga rongonui rawa a Pascal mō te peti, ehara i te mea mō te rūreti, engari mō te Atua: ko te “peti” i te Pensées e whakaahua ana i te whakapono hei peti he mutungakore tōna utunga. He tohenga uara tūmanako tēnā, ā, koinei te wā tuatahi i whakamahia ai e tētahi te ariā whakatau hei tautoko i tētahi mea. Ko ngā kaitākaro rūreti e karanga ana ki a Pascal mō te wīra, kei te karanga ki te Pascal hē; ko te Pascal e whai tikanga ana, ko te mea nāna i whakaatu me pēhea te whakatau utu o tētahi petipeti.
Te kōhukihuki
Ahakoa nā Pascal te wīra rūreti tuatahi, kāore rānei, he whakaahua pai te kēmu o tāna mahi tūturu: he taputapu nā tētahi tangata i whakamatua e kore e taea te whiwhi i tētahi mea mō te kore utu (ka rahua te nekehanga mutungakore; ka tiakina te tūmanako), e whakamahia ana hei whakaatu i taua mea anō ki ētahi miriona kaitākaro ia tau.
Ngā pātai
I noho ia i ngā porowhita petipeti o Pārihi i te tīmatanga o ngā tau 1650, ā, nā konā i tae ai te rapanga o ngā piro ki a ia mā te Chevalier de Méré. Kāore he tuhinga e kī ana i tino tākaro ia mō te moni.
Nā te mea he kōrero pai, ā, i pai ki ngā kaiwhakatairanga whare petipeti o te rautau 19. Whakahuatia anō me tētahi kupu tāpiri tohutoro.
He katakata iti

I whakamatuatia e ia e kore e taea te whiwhi i tētahi mea mō te kore utu. Kātahi ka hangaia e tētahi he whare petipeti ki runga.
Ngā Puna
- Pascal, B. & Fermat, P. Correspondence on the problem of points.
- Huygens, C. De Ratiociniis in Ludo Aleae.
- Kavanagh, T. M. Dice, Cards, Wheels: A Different History of French Culture.